Οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας παύουν να είναι ένα περιστασιακό φαινόμενο και γίνονται δομικό χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής αγοράς, κυρίως λόγω της πολύ γρήγορης αύξησης των φωτοβολταϊκών. Αυτό αρχίζει να αλλάζει την κερδοφορία των φωτοβολταϊκών, την αξία των μπαταριών και τον τρόπο με τον οποίο υπογράφονται τα μακροχρόνια συμβόλαια αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA), εκτιμά σε ανάλυσή της η S&P Global Energy.
Οι αρνητικές τιμές
Όπως αναφέρει, οι αρνητικές τιμές, που παλαιότερα θεωρούνταν περιστασιακή ένδειξη πίεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, εμφανίζονται πλέον συστηματικά την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν η ισχυρή ηλιακή παραγωγή συμπίπτει με μέτρια ζήτηση, αιολική παραγωγή και περιορισμένη δυνατότητα του δικτύου να απορροφήσει το πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας.
Συγκεκριμένα, ο Glenn Rickson, Associate Director της S&P Global Energy CERA, αναφέρει ότι η ισχύς των φωτοβολταϊκών αυξάνεται ταχύτερα από όσο μπορεί να απορροφήσει η αγορά την παραγωγή τους, με αποτέλεσμα περισσότερες ώρες χαμηλών και αρνητικών τιμών στις ώρες αιχμής της ηλιακής παραγωγής. Αντίστροφα, τα καλοκαιρινά βράδια, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών πέφτει απότομα, οι ευέλικτες μονάδες, όπως αυτές του φυσικού αερίου, πρέπει να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους, προκαλώντας σε ορισμένες περιπτώσεις απότομες αυξήσεις των τιμών.
Η τάση αποτυπώνεται ήδη στα στοιχεία. Στις πέντε μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές που εξετάζει η S&P Global, μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία, οι ώρες με αρνητικές τιμές στο πρώτο εξάμηνο του 2026 ήταν περίπου 2% περισσότερες από το ιστορικό υψηλό του πρώτου εξαμήνου του 2025. Συνολικά το 2025 ήταν πάνω από 13 φορές περισσότερες από το 2022.
Η Γαλλία έχει καταγράψει τις περισσότερες ώρες με αρνητικές τιμές, καθώς η πυρηνική παραγωγή κινείται φέτος σε υψηλά πολλών ετών και προσθέτει σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα. Στη Γερμανία, οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου στήριξαν περισσότερο τις τιμές ρεύματος το καλοκαίρι, ενώ στην Ιταλία δεν καταγράφηκαν αρνητικές ώρες, λόγω της μεγαλύτερης συμμετοχής του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή.
Πώς επηρεάζονται τα φωτοβολταϊκά
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την S&P Global Energy, δεν είναι ότι η τεχνολογία των φωτοβολταϊκών παύει να είναι οικονομικά βιώσιμη. Η πίεση προκύπτει επειδή η παραγωγή τους συγκεντρώνεται στις ίδιες ώρες, όταν η μεγάλη προσφορά συμπιέζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Έτσι, η μέση τιμή που πραγματικά εισπράττει ένα φωτοβολταϊκό για την παραγωγή του μειώνεται, ακόμη και αν η μέση ημερήσια τιμή της αγοράς παραμένει υψηλότερη. Παράλληλα, μεγαλώνει η διαφορά ανάμεσα στις χαμηλές μεσημεριανές και τις υψηλότερες βραδινές τιμές, αλλάζοντας τα οικονομικά των έργων που πωλούν απευθείας την παραγωγή τους στην αγορά.
Σήμερα περίπου 10%-15% της ευρωπαϊκής φωτοβολταϊκής ισχύος είναι εκτεθειμένο άμεσα στις τιμές της αγοράς, ενώ πάνω από 61 GW καλύπτονται από συμβόλαια αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Γερμανία, σύμφωνα με την ανάλυση, περίπου 9% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος είναι άμεσα εκτεθειμένο στην αγορά.
Αλλάζουν τα PPA
Η νέα πραγματικότητα επηρεάζει και τον σχεδιασμό των μακροχρόνιων συμβολαίων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Bruno Brunetti, Head of Renewable Revenue Streams της S&P Global Energy Horizons, χαρακτηρίζει τις αρνητικές τιμές πλέον «δομικό ζήτημα» για τον σχεδιασμό των PPA και όχι απλώς πρόβλημα για τα έργα που πωλούν την παραγωγή τους στην αγορά.
Τα παραδοσιακά συμβόλαια στα οποία ο αγοραστής παραλαμβάνει την ηλεκτρική ενέργεια ακριβώς όταν παράγεται το φωτοβολταϊκό λειτουργούσαν ευκολότερα σε μια αγορά όπου οι αρνητικές τιμές ήταν σπάνιες. Σήμερα ο αγοραστής μπορεί να λαμβάνει μεγάλες ποσότητες ρεύματος τις ώρες που η τιμή είναι χαμηλή ή αρνητική και όχι απαραίτητα όταν έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη.
Η αλλαγή φαίνεται ήδη στις νέες συμφωνίες. Τα φωτοβολταϊκά χωρίς αποθήκευση αντιπροσώπευαν πάνω από 55% των καταγεγραμμένων συναλλαγών PPA στην Ευρώπη το 2025, αλλά το μερίδιό τους περιορίστηκε περίπου στο ένα τρίτο στο πρώτο εξάμηνο του 2026, με λιγότερα από 3 GW νέων συμβάσεων.
Σύμφωνα με τον Brunetti, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να θέλουν πράσινη ηλεκτρική ενέργεια, αναζητούν όμως πλέον συμβόλαια που λαμβάνουν περισσότερο υπόψη πότε παράγεται το ρεύμα, ποια τιμή επιτυγχάνει εκείνη την ώρα και πόσο εκτεθειμένο είναι το έργο σε ώρες αρνητικών τιμών.
Οι μπαταρίες αποκτούν μεγαλύτερη αξία
Από την άλλη πλευρά, η μεγάλη διαφορά τιμών μέσα στην ίδια ημέρα ενισχύει σημαντικά την οικονομική αξία των συστημάτων αποθήκευσης. Οι μπαταρίες μπορούν να αποθηκεύσουν ηλεκτρική ενέργεια στις ώρες μεγάλης παραγωγής και χαμηλών τιμών και να τη διαθέσουν αργότερα, όταν η ζήτηση και οι τιμές αυξάνονται.
Τα στοιχεία της Platts/S&P Global Energy δείχνουν ότι στη Γερμανία η ημερήσια διαφορά τιμών που μπορεί να αξιοποιήσει η αποθήκευση ξεπέρασε σε ορισμένες περιπτώσεις τα 650 ευρώ ανά MWh, ενώ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο σχεδόν στα 200 ευρώ ανά MWh, υψηλότερα από την Ισπανία και τη Μεγάλη Βρετανία.
Η τάση αυτή οδηγεί σε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για συνδυασμούς φωτοβολταϊκών, αιολικών και μπαταριών. Ένα ευρύτερο χαρτοφυλάκιο μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από τις ώρες μεγάλης ηλιακής παραγωγής και να προσφέρει στον αγοραστή πιο σταθερή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας μέσα στην ημέρα.
Η S&P Global Energy βλέπει έτσι την αγορά των PPA να κινείται σταδιακά προς αντιστοίχιση της παραγωγής και της κατανάλωσης ανά ώρα. Η αξία ενός έργου δεν κρίνεται πλέον μόνο από το πόσες μεγαβατώρες πράσινης ενέργειας παράγει, αλλά όλο και περισσότερο από το πότε μπορεί να τις παραδώσει.
www.worldenergynews.gr
